Przewodnik. Cmentarz na Pęksowym Brzyzku

Nakład wyczerpany

  • Tytuł oryginalny:

    Przewodnik. Cmentarz na Pęksowym Brzyzku

  • Liczba stron:

    236

  • Liczba zdjęć:

    283

  • Format:

    120 x 220 mm

  • ISBN:

    978-83-89747-99-0

  • EAN:

    9788389747990

  • Oprawa:

    zintegrowana

  • Numer wydania:

    I

  • Rok wydania:

    2007

  • Język:

    polski

Przewodnik. Cmentarz na Pęksowym Brzyzku

Maciej Pinkwart  (autor) | Renata Piżanowska  (fot.) | Tadeusz Nuckowski  (proj. graf.)
Cmentarz na Pęksowym Brzyzku jest najstarszą i najciekawszą nekropolią Zakopanego. Pochowanych tu zostało wiele osób niezwykle ważnych zarówno dla Zakopanego i Tatr, jak i dla całej polskiej sztuki i nauki. Przewodnik prowadzi nas po cmentarzu oraz innych interesujących obiektach: Starym Kościele i Kaplicy Gąsieniców. Zawiera plan cmentarza, indeks osób oraz skrót w języku angielskim. 

Fragment wstępu:
Z czasem tu właśnie, u początku ulicy Kościeliskiej, powstały trzy obiekty sakralne, będące najpiękniejszym zespołem zabytkowym Zakopanego: pierwszy drewniany kościół parafialny, przez zakopiańczyków czule nazywany Starym Kościółkiem, obok najstarsza, murowana Kaplica Gąsieniców, wreszcie Stary Cmentarz na Pęksowym Brzyzku – jeden z najważniejszych polskich cmentarzy narodowych (obok warszawskich Powązek, krakowskiego Cmentarza Rakowickiego, lwowskiego Łyczakowskiego, wileńskiej Rossy i podparyskiego Montmorency). Liczba osób odwiedzających co roku to miejsce sięga setek tysięcy, a i dla samych zakopiańczyków jest to przestrzeń otoczona szczególną estymą i często przez nich – nie tylko w czasie Zaduszek – odwiedzana. Widać więc wyraźnie, że to może najciekawszy historycznie obszar w całym Zakopanem.

Maciej Pinkwart

Prof. Tadeusz Nuckowski – grafik i projektant graficzny, profesor Uniwersytetu Rzeszowskiego, wykładowca na Wydziale Sztuki; autor projektów graficznych kilkudziesięciu książek.

Dziękujemy za dodanie recenzji
+

Bartek Dobroch, „Gazeta Wyborcza w Krakowie” 07-02-2007 01:00

Maciej Pinkwart, "Cmentarz na Pęksowym Brzyzku"     Polska jest krajem cmentarzy. Kilka spośród nich należy do dóbr narodowej kultury. Ale żaden swoim pięknem nie dorównuje cmentarzowi na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem. Ukazał się właśnie przewodnik po nim autorstwa Macieja Pinkwarta     Obok cmentarza Rakowickiego, warszawskich Powązek, cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie i wileńskiej Rossy należy do najważniejszych polskich nekropolii uznawanych za cmentarze narodowe. Ale słowa "nekropolia" czy "cmentarz narodowy" noszą pewien ciężar i patos nieadekwatny ani do jego niepozornej powierzchni, ani też do nastroju, który wytwarza jego dosyć luźna, pełna artystycznej swobody przestrzeń i obecny na nim młodopolski duch starego Zakopanego. Pęksowy Brzyzek jest jednym z ostatnich miejsc w zatłoczonym, wrzeszczącym, skomercjalizowanym i odmitologizowanym kurorcie, w którym ten duch ciągle jest obecny. Mimo że cmentarz położony jest niemalże obok epicentrum zakopiańskiego gwaru, przy ulicy Kościeliskiej, nieopodal wylotu Krupówek i w sąsiedztwie podgubałowskiego targowiska, pozostał oazą spokoju i zadumy. Miejscem, gdzie (jak na rzadko którym cmentarzu) można podziwiać skromne, oryginalne piękno. Jest bowiem Pęksowy Brzyzek także swoistym cmentarzem-galerią, na który przychodzi się nie tylko po to, by oddać hołd pochowanym tam sławnym Polakom, ale także, by podziwiać ich grobowce wykonane przez podhalańskich rzeźbiarzy, snycerzy i cieślów. Zwłaszcza cenne artystycznie groby samych artystów, jak choćby rzeźbiarza Antoniego Kenara czy aktora Józefa Fedorowicza. Jest w końcu cmentarz na Pęksowym Brzyzku (wraz z sąsiadującym z nim drewnianym starym kościołem oraz murowaną kaplicą Gąsieniców) najstarszym budynkiem sakralnym pod Tatrami i najważniejszym zabytkiem czy raczej kompleksem zabytkowym Zakopanego. No i last but not least jest stary cmentarz - jedno z ostatnich miejsc współczesnej stolicy polskich Tatr zakorzenionych w zakopiańskim micie. Praojcowie tego mitu - największy propagator Tatr, doktor Tytus Chałubiński oraz legendarny muzyk i gawędziarz Jan Krzeptowski-Sabała, spoczywają obok siebie niczym na wiecznym spotkaniu. Podobnie jak najwybitniejsi podhalańscy pisarze: Władysław Orkan i Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Na prawo od Chałubińskiego leży twórca stylu zakopiańskiego Stanisław Witkiewicz, nieopodal którego zaś spoczywa inny budowniczy Zakopanego, inicjator powstania i projektant Wielkiej Krokwi - Karol Stryjeński. Jego uczeń Antoni Kenar pochowany jest tuż obok niemniej znanego swojego ucznia Władysława Hasiora. Grób Jędrzeja Wali Starszego, pierwszego przewodnika tatrzańskiego, sąsiaduje z grobowcem najwybitniejszych znawców Tatr - małżeństwa Paryskich. Z kolei ks. Józef Stolarczyk, patron duchowego klimatu miasta i pierwszy proboszcz zakopiańskiej parafii, pochowany został obok lekarza i pioniera podtatrzańskiej meteorologii Władysława Florkiewicza. Podobnych spotkań na tym cmentarzu jest więcej. Autor przewodnika, znawca Zakopanego i znakomity podhalański publicysta Maciej Pinkwart porządkuje wiedzę o cmentarzu, jego historię, a także przedstawia autorskie biogramy 160 najwybitniejszych spośród 400 pochowanych na Pęksowym Brzyzku ludzi. Wydany przez wydawnictwo Bosz przewodnik nie jest pierwszym opracowaniem dotyczącym cmentarza. Aktualizuje jednak i porządkuje wiedzę, którą zawierały wcześniej prace Janusza Zdebskiego i Wiesława Biełasa, podając ją w nowoczesnej i przystępnej formie. Każdy z biogramów ilustrują zdjęcia nagrobka, co ułatwia orientację, podobnie jak plan cmentarza i indeks nazwisk.  

Pozostaje pytanie, czy tak bogaty przewodnik będzie na tak niewielkim cmentarzu komukolwiek potrzebny. Sam w zeszłoroczny zaduszkowy wieczór bezskutecznie szukałem mogiły Macieja Sieczki. Dzięki przewodnikowi wiem, że minąłem ją w drodze na grób tragicznie zmarłych ratowników Marka Łabunowicza i Bartka Olszańskiego. Przewodnik "Cmentarz na Pęksowym Brzyzku" zainteresuje głównie miłośników tego miejsca. Ale należy do nich niemal każdy, kto je odwiedza.

Tytuły powiązane:

Nekropolis

Adam Bujak

2012

Tatry

Janusz Jędrusiak

2000

Tatry. Fotografie Tatr i Zakopanego 1859–1914

Teresa Jabłońska

2012

Tatry. Fotografie Tatr i Zakopanego 1859–1914 miniatura

Teresa Jabłońska

2002

aktualności

CZARNY WEEKEND

„Czarny weekend” czyli super przeceny na bestsellery wydawnictwa BOSZ: Bestiariusz 1 Bestiariusz...

> więcej

Zapowiedzi zobacz wszystkie

„Domowe dania wigilijne i świąteczne” to zbiór 25 tradycyjnych przepisów świątecznych potraw, które może...

> więcej

Tradycja wytwarzania nalewek i likierów praktykowana jest na ziemiach polskich od stuleci. Domowe nalewki i likiery to książka z...

> więcej

«powrót