Maria Jarema

Nakład wyczerpany

Przeglądaj książkę
  • Tytuł oryginalny:

    Maria Jarema

  • Liczba stron:

    88

  • Liczba zdjęć:

    78

  • Format:

    210 x 280 mm

  • ISBN:

    987-83-7576-028-6

  • EAN:

    9878375760286

  • Oprawa:

    twarda z obwolutą

  • Numer wydania:

    I

  • Rok wydania:

    2008

  • Język:

    polsko-angielski

Maria Jarema

Agata Małodobry  (tekst) | Władysław Pluta  (proj. graf.) | Joanna Holzman  (tłum.)
Niniejszy album, ze wstępem przybliżającym sylwetkę Marii Jaremy, prezentuje najbogatszą muzealną kolekcję jej dzieł. Zawiera reprodukcje zarówno powszechnie znanych prac, jak i tych rzadko pokazywanych szerszej publicznośći. Szczegółowe opisy reprodukowanych obiektów pomogą w uchwyceniu fenomenu awangardowych eksperymentów Jaremianki, artystki, która nie miała sobie równych w tłumaczeniu praw fizyki na język sztuki.

Prof. Władysław Pluta – wykładowca krakowskiej ASP na Wydziale Form Przemysłowych, doświadczony i utytułowany projektant graficzny, autor licznych plakatów, katalogów, opracowań graficznych książek i systemów identyfikacji wizualnej, laureat wielu nagród i wyróżnień.

Dziękujemy za dodanie recenzji
+

Anna Żakiewicz, „Nowe Książki”, 3/2009 07-03-2009 01:00

Pochwała abstrakcji

“Abstrakcja jest piękna! To jedyny środek przeczyszczający na tę nieczystą naturę materii. Liczy się tylko abstrakcja! Harmonia, symetria, zorganizowana przestrzeń...” - twierdzi z całym przekonaniem duch artystki ukazujący się Tadeuszowi Kantorowi w jego przedostatnim spektaklu autorskim Dziś są moje urodziny.

 

A właśnie całkiem niedawno, bo w listopadzie ubiegłego roku mineła setna rocznica urodzin i piędziesiąta rocznica śmierci pierwszej damy polskiej sztuki abstrakcyjnej, Marii Jaremianki. Z tej okazji otrzymaliśmy wartościowy album prezentujący dorobek artystki przechowywany w krakowskiej kolekcji. Są to głównie prace na papierze – akwarele i gwasze, rysunki kredkami, piórkiem i tuszem, monotypie, jeden olej (rzadkość w twórczości Jaremianki), cztery rzeźby (gips, mosiądź i brąz) oraz jedna tkanina. Starannieopracowane – opatrzone nie tylko pełnymi opisami katalogowymi, ale i notatkami objaśniającymi – dają pełny obraz tego zbioru.

 

Układ chronologiczny album pokazuje rozwój artystki od prostych prób opanowania formy zarówno rysunkowej (uproszczoni i zredukowany do kilku elementów namalowanych akwarelą Pejzaż) na początku lat 30. XX w., jak i przestrzennej (gipsowy Akt z 1936 r.), poprzez rozgadane , nieco przeładowane i niepozbawione elementów figuralnych z końca lat 30 i 40., po klarowne i piekne w swej prostocie oraz kolorystycznym wyrafinowaniu abstrakcyjne monotypie z połowy lat 50. - układajace się w znane cykle Rytm, Filtry i Peneracje, którym artystka nie tylko próbowała nadać najdoskonalszą formę, ale i uchwycić, zwizualizowac ulotne zjawisko ruchu.

 

Prezentacje prac Jaremianki zamyka i jednoczesnie znakomicie puentuje rysunek Kantora przedstawiający artystke jako Le commissaire Revolutionnaire de l'Abstraction – postać z przywołanej na wstępie sztuki.

 

Maria Jaremianka to jedna z najciekawszych osobowości polskiej sceny artystycznej połowy ubiegłego wieku. Córka pianistki – Stefanii Jaremowej, siostra artystów – Władysława i Józefa Jaremów, twórców awangardowego krakowskiego teatru Cricot w latach 30. (którego kontynuacja był Cricot 2 stworzony w 1956r., przez Tadeusza Kantora),uczennica wybitnego rzeźbiarza – Ksawerego Dunikowskiego, żona poety – Kornela Filipowicza i przyjaciółka czołowych artystów krakowskich. W czasie swojego niedługiego, bo zaledwie piędziesiąt lat liczacego życia malowała, rysowała, rzeźbiła, wykonywała monotypie, a nawet tkaniny oraz projektowała scenografie do dramatów Witkacego i sama w nich występowała. Należała do Grupy Krakowskiej – jednego z najważniejszych polskich stowarzyszeń artystycznych, które od lat 30.XX w., do dziś skupia najwybitniejszych i najciekawszych twórców oraz ludzi ze sztuką w najrozmaitszy sposób związanych.

 

Jaremianka była też Kobietą na wskroś nowoczesną. Już w 1934 r. zagrała tę role w Zielonych latach, humorystycznym widowisku swojego brata, Józefa Jaremy, ale była nia przede wszystkim w zyciu realnym. „Energiczna, utalentowana muzycznie i scenicznie dziewczyna, nie stroniła od sportu i ubierała się ekstrawagancko. Zamiłowanie do spodni i zabawnych nakryć głowy, połączone z zadziornym usposobieniem było w owym czasie szokujace i choć było w owym czasie szokujace i choć stanowiło jedynie powierzchowną charakterystyke , było bez watpienia sygnałem odważnych przekonań” - pisze w obszernym tekście poprzedzającym prezentacje kolekcji autorka albumu, Agata Małodobry. W przystepny, ale i niezwykle kompetentny sposób opowiada o ciekawym życiu i nie mniej interesujacej twórczości artystki zyjacej w „ciekawych czasach”.

 

Album ilustrowany jest fotografiami i dokumentami (świadectwo maturalne i zaświadczenie o zatrudnieniu w krakowskiej kawiarni przy ul. Królowej Jadwigi w czasie okupacjiniemieckiej) ze zbiorów rodzinnych, a także reprodukcjami prac ze zbiorów prywatnych i z muzeów, zawiera też wypowiedzi samej Jaremianki na różne tematy oraz komentarze krytyków o jej sztuce. Całość uzupełnia krótki opis i historia krakowskiej kolekcji, zwięzłe kalendarium oraz spis wybranych pozycji bibliograficznych.

 

Otrzymujemy publikacje wzorowa dla swojego gatunku, tym cenniejszą, że gros prezentowanego materiału to rysunki i grafiki (monotypie), a więc prace na papierze. Nie wszyscy – nawet niektórzy zdeklarowani miłosnicy sztuki – wiedzą, że rysunek to medium szczególne. Odsłania on bowiem tajniki twórczosci, cały warstat artysty, sposób prowadzenia kreski, ruch reki, jest – niczym linie papilarne – indywidualny i niepowtarzalny. Monotypia z kolei, choć zalicza się ze względu na odbijanie (opis wykonania takiej pracy znajduje się na s 23) – do grafik, powstaje jednak – jak rysunek – tylko w jednym egzemplarzy. Ponadto z uwagi na szczególna wrażliwość na światło i wszelkie zmiany warunków przechowywania, prace na papierze nie mogą być prezentowane na ekspozycjach stałych, gdzie oswietlenie przekracza na ogół „sakramentalną” w tym wypadku wartość 50 luxów, a wilgotnośc i temperatura powietrza podlega wahaniom spowodowanym choćby przemieszczaniem się osób zwiedzających. Dlatego tak ciekawe i ważne są zarówno wystawy, jak i publikacje prezentujące ten gatunek muzealiów, bo często stanowią jedyne okazje do tej części twórczosci artystycznej, do której dostęp mają na co dzień tylko jej właściciele i opiekunowie.

+

Tadeusz Nyczek, „Przekrój”, nr 46/2008 07-05-2008 01:00

Trochę sztuki dla nauki

 

W listopadzie przypadają dwie naraz okrągłe rocznice: stulecie urodzin i pięćdziesięciolecie śmierci jednej z największych polskich artystek – Marii Jaremy. Jako że ród Jaremów obfitował w twórców różnego gatunku i auto-ramentu*, Maria została po prostu Jaremianką. Współtworzyła polską awangardę, działając przed wojną i po niej w Grupie Krakowskiej. Wespół z Tadeuszem Kantorem stworzyła Teatr Cricot 2, grając w nim, projektując kostiumy i scenografię. Była jedyną osobą i artystką, przed którą klękał demoniczny Kantor i której poświęcił swój ostatni spektakl „Dziś są moje urodziny”. Jako malarka (była też świetną rzeźbiarką) zasłynęła przepięknymi kompozycjami abstrakcyjnymi przypominającymi barwny taniec jakichś podwodnych albo powietrznych cieni, przenikających się i splatających. Album „Maria Jarema” (dzieła z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie, wydawnictwo Bosz) powinien być na żelaznym wyposażeniu każdej szanującej się biblioteki.

Tytuły powiązane:

Józef Mehoffer

Anna Zeńczak

2006

Jan Matejko

Barbara Ciciora-Czwórnóg

2005

Jan Stanisławski

Urszula Kozakowska-Zaucha

2006

Juliusz Kossak

Wacława Milewska

2005

Kolekcja Muzeum Narodowego w Krakowie

2009

Kraków. Obrazy / Pictures

Iwona Kęder

2009

Kresy w sztuce polskiej. Ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie

Urszula Kozakowska-Zaucha

2009

Piotr Michałowski

Anna Zeńczak

2008

Stanisław Wyspiański

Marta Romanowska

2009

Zbigniew Pronaszko

Światosław Lenartowicz

2008

aktualności

Anna Szałapak

Z głębokim smutkiem przyjęliśmy informację o śmierci Anny Szałapak, wybitnej artystki krakowskiej, solistki „Piwnicy Pod...

> więcej

Zapowiedzi zobacz wszystkie

„Domowe dania wigilijne i świąteczne” to zbiór 25 tradycyjnych przepisów świątecznych potraw, które może...

> więcej

Tradycja wytwarzania nalewek i likierów praktykowana jest na ziemiach polskich od stuleci. Domowe nalewki i likiery to książka z...

> więcej

«powrót