Maria Jarema

Nakład wyczerpany

Przeglądaj książkę
  • Tytuł oryginalny:

    Maria Jarema

  • Liczba stron:

    88

  • Liczba zdjęć:

    78

  • Format:

    210 x 280 mm

  • ISBN:

    987-83-7576-028-6

  • EAN:

    9878375760286

  • Oprawa:

    twarda z obwolutą

  • Numer wydania:

    I

  • Rok wydania:

    2008

  • Język:

    polsko-angielski

Maria Jarema

Agata Małodobry  (tekst) | Władysław Pluta  (proj. graf.) | Joanna Holzman  (tłum.)
Niniejszy album, ze wstępem przybliżającym sylwetkę Marii Jaremy, prezentuje najbogatszą muzealną kolekcję jej dzieł. Zawiera reprodukcje zarówno powszechnie znanych prac, jak i tych rzadko pokazywanych szerszej publicznośći. Szczegółowe opisy reprodukowanych obiektów pomogą w uchwyceniu fenomenu awangardowych eksperymentów Jaremianki, artystki, która nie miała sobie równych w tłumaczeniu praw fizyki na język sztuki.

Prof. Władysław Pluta – wykładowca krakowskiej ASP na Wydziale Form Przemysłowych, doświadczony i utytułowany projektant graficzny, autor licznych plakatów, katalogów, opracowań graficznych książek i systemów identyfikacji wizualnej, laureat wielu nagród i wyróżnień.

Dziękujemy za dodanie recenzji
+

Anna Żakiewicz, „Nowe Książki”, 3/2009 07-03-2009 01:00

Pochwała abstrakcji

“Abstrakcja jest piękna! To jedyny środek przeczyszczający na tę nieczystą naturę materii. Liczy się tylko abstrakcja! Harmonia, symetria, zorganizowana przestrzeń...” - twierdzi z całym przekonaniem duch artystki ukazujący się Tadeuszowi Kantorowi w jego przedostatnim spektaklu autorskim Dziś są moje urodziny.

 

A właśnie całkiem niedawno, bo w listopadzie ubiegłego roku mineła setna rocznica urodzin i piędziesiąta rocznica śmierci pierwszej damy polskiej sztuki abstrakcyjnej, Marii Jaremianki. Z tej okazji otrzymaliśmy wartościowy album prezentujący dorobek artystki przechowywany w krakowskiej kolekcji. Są to głównie prace na papierze – akwarele i gwasze, rysunki kredkami, piórkiem i tuszem, monotypie, jeden olej (rzadkość w twórczości Jaremianki), cztery rzeźby (gips, mosiądź i brąz) oraz jedna tkanina. Starannieopracowane – opatrzone nie tylko pełnymi opisami katalogowymi, ale i notatkami objaśniającymi – dają pełny obraz tego zbioru.

 

Układ chronologiczny album pokazuje rozwój artystki od prostych prób opanowania formy zarówno rysunkowej (uproszczoni i zredukowany do kilku elementów namalowanych akwarelą Pejzaż) na początku lat 30. XX w., jak i przestrzennej (gipsowy Akt z 1936 r.), poprzez rozgadane , nieco przeładowane i niepozbawione elementów figuralnych z końca lat 30 i 40., po klarowne i piekne w swej prostocie oraz kolorystycznym wyrafinowaniu abstrakcyjne monotypie z połowy lat 50. - układajace się w znane cykle Rytm, Filtry i Peneracje, którym artystka nie tylko próbowała nadać najdoskonalszą formę, ale i uchwycić, zwizualizowac ulotne zjawisko ruchu.

 

Prezentacje prac Jaremianki zamyka i jednoczesnie znakomicie puentuje rysunek Kantora przedstawiający artystke jako Le commissaire Revolutionnaire de l'Abstraction – postać z przywołanej na wstępie sztuki.

 

Maria Jaremianka to jedna z najciekawszych osobowości polskiej sceny artystycznej połowy ubiegłego wieku. Córka pianistki – Stefanii Jaremowej, siostra artystów – Władysława i Józefa Jaremów, twórców awangardowego krakowskiego teatru Cricot w latach 30. (którego kontynuacja był Cricot 2 stworzony w 1956r., przez Tadeusza Kantora),uczennica wybitnego rzeźbiarza – Ksawerego Dunikowskiego, żona poety – Kornela Filipowicza i przyjaciółka czołowych artystów krakowskich. W czasie swojego niedługiego, bo zaledwie piędziesiąt lat liczacego życia malowała, rysowała, rzeźbiła, wykonywała monotypie, a nawet tkaniny oraz projektowała scenografie do dramatów Witkacego i sama w nich występowała. Należała do Grupy Krakowskiej – jednego z najważniejszych polskich stowarzyszeń artystycznych, które od lat 30.XX w., do dziś skupia najwybitniejszych i najciekawszych twórców oraz ludzi ze sztuką w najrozmaitszy sposób związanych.

 

Jaremianka była też Kobietą na wskroś nowoczesną. Już w 1934 r. zagrała tę role w Zielonych latach, humorystycznym widowisku swojego brata, Józefa Jaremy, ale była nia przede wszystkim w zyciu realnym. „Energiczna, utalentowana muzycznie i scenicznie dziewczyna, nie stroniła od sportu i ubierała się ekstrawagancko. Zamiłowanie do spodni i zabawnych nakryć głowy, połączone z zadziornym usposobieniem było w owym czasie szokujace i choć było w owym czasie szokujace i choć stanowiło jedynie powierzchowną charakterystyke , było bez watpienia sygnałem odważnych przekonań” - pisze w obszernym tekście poprzedzającym prezentacje kolekcji autorka albumu, Agata Małodobry. W przystepny, ale i niezwykle kompetentny sposób opowiada o ciekawym życiu i nie mniej interesujacej twórczości artystki zyjacej w „ciekawych czasach”.

 

Album ilustrowany jest fotografiami i dokumentami (świadectwo maturalne i zaświadczenie o zatrudnieniu w krakowskiej kawiarni przy ul. Królowej Jadwigi w czasie okupacjiniemieckiej) ze zbiorów rodzinnych, a także reprodukcjami prac ze zbiorów prywatnych i z muzeów, zawiera też wypowiedzi samej Jaremianki na różne tematy oraz komentarze krytyków o jej sztuce. Całość uzupełnia krótki opis i historia krakowskiej kolekcji, zwięzłe kalendarium oraz spis wybranych pozycji bibliograficznych.

 

Otrzymujemy publikacje wzorowa dla swojego gatunku, tym cenniejszą, że gros prezentowanego materiału to rysunki i grafiki (monotypie), a więc prace na papierze. Nie wszyscy – nawet niektórzy zdeklarowani miłosnicy sztuki – wiedzą, że rysunek to medium szczególne. Odsłania on bowiem tajniki twórczosci, cały warstat artysty, sposób prowadzenia kreski, ruch reki, jest – niczym linie papilarne – indywidualny i niepowtarzalny. Monotypia z kolei, choć zalicza się ze względu na odbijanie (opis wykonania takiej pracy znajduje się na s 23) – do grafik, powstaje jednak – jak rysunek – tylko w jednym egzemplarzy. Ponadto z uwagi na szczególna wrażliwość na światło i wszelkie zmiany warunków przechowywania, prace na papierze nie mogą być prezentowane na ekspozycjach stałych, gdzie oswietlenie przekracza na ogół „sakramentalną” w tym wypadku wartość 50 luxów, a wilgotnośc i temperatura powietrza podlega wahaniom spowodowanym choćby przemieszczaniem się osób zwiedzających. Dlatego tak ciekawe i ważne są zarówno wystawy, jak i publikacje prezentujące ten gatunek muzealiów, bo często stanowią jedyne okazje do tej części twórczosci artystycznej, do której dostęp mają na co dzień tylko jej właściciele i opiekunowie.

+

Tadeusz Nyczek, „Przekrój”, nr 46/2008 07-05-2008 01:00

Trochę sztuki dla nauki

 

W listopadzie przypadają dwie naraz okrągłe rocznice: stulecie urodzin i pięćdziesięciolecie śmierci jednej z największych polskich artystek – Marii Jaremy. Jako że ród Jaremów obfitował w twórców różnego gatunku i auto-ramentu*, Maria została po prostu Jaremianką. Współtworzyła polską awangardę, działając przed wojną i po niej w Grupie Krakowskiej. Wespół z Tadeuszem Kantorem stworzyła Teatr Cricot 2, grając w nim, projektując kostiumy i scenografię. Była jedyną osobą i artystką, przed którą klękał demoniczny Kantor i której poświęcił swój ostatni spektakl „Dziś są moje urodziny”. Jako malarka (była też świetną rzeźbiarką) zasłynęła przepięknymi kompozycjami abstrakcyjnymi przypominającymi barwny taniec jakichś podwodnych albo powietrznych cieni, przenikających się i splatających. Album „Maria Jarema” (dzieła z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie, wydawnictwo Bosz) powinien być na żelaznym wyposażeniu każdej szanującej się biblioteki.

Tytuły powiązane:

Józef Mehoffer

Anna Zeńczak

2006

Jan Matejko

Barbara Ciciora-Czwórnóg

2005

Jan Stanisławski

Urszula Kozakowska-Zaucha

2006

Juliusz Kossak

Wacława Milewska

2005

Kolekcja Muzeum Narodowego w Krakowie

2009

Kraków. Obrazy / Pictures

Iwona Kęder

2009

Kresy w sztuce polskiej. Ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie

Urszula Kozakowska-Zaucha

2009

Piotr Michałowski

Anna Zeńczak

2008

Stanisław Wyspiański

Marta Romanowska

2009

Zbigniew Pronaszko

Światosław Lenartowicz

2008

aktualności

Uroczysta premiera albumu "Oto sztuka polskiego plakatu"

Mamy zaszczyt zaprosić na uroczystą premierę albumu Oto sztuka polskiego plakatu autorstwa Doroty Folgi-Januszewskiej, Lecha...

> więcej

Zapowiedzi zobacz wszystkie

„Był rok 1928. Amsterdam uroczyście celebrował w dniach od 28 lipca do 12 sierpnia Igrzyska IX Olimpiady. Po raz pierwszy w historii...

> więcej

„Kobiety” to album zawierający ponad 90 prac autorstwa uznanego fotografika Radosława Pujana. Jego koncepcja skupia się...

> więcej

«powrót