Kresy w sztuce polskiej. Ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie

Cena:

49.90 zł
99.00 zł

Przeglądaj książkę
  • Tytuł oryginalny:

    Kresy w sztuce polskiej. Ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie

  • Liczba stron:

    224

  • Liczba zdjęć:

    171

  • Format:

    240 x 300 mm

  • ISBN:

    978-83-7576-027-9

  • EAN:

    9788375760279

  • Oprawa:

    twarda z obwolutą

  • Numer wydania:

    I

  • Rok wydania:

    2009

  • Język:

    polsko-angielski

Kresy w sztuce polskiej. Ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie

Urszula Kozakowska-Zaucha  (autor) | Władysław Pluta  (proj. graf.) | Teresa Bałuk-Ulewiczowa  (tłum.)
Album „Kresy w sztuce polskiej” zawiera najcenniejsze dzieła z obszaru malarstwa i grafiki pochodzące z Muzeum Narodowego w Krakowie, powiązane wspólnym tematem dawnych Kresów Rzeczpospolitej. Prace wielu artystów – od przełomu XVIII i XIX wieku do dwudziestolecia międzywojennego łączy zachwyt nad przyrodą, historią i kulturą kresowych ziem. Zaproponowane przez autorkę rozdziały – „Kresy romantyczne”, „Kresy nostalgiczne”, „Kresy młodopolskie”, „Festiwal Huculszczyzny”, „Ku nowej rzeczywistości” – pozwalają na prześledzenie ewolucji motywów i przemian w zainteresowaniu kresową tematyką. Wśród artystów, których dzieła znalazły się w albumie, są najwybitniejsi twórcy polskiej sztuki tych czasów – m.in. Juliusz Kossak, Julian Fałat, Józef Brandt, Józef Chełmoński, Artur Grottger, Leon Wyczółkowski, Jan Stanisławski, Ferdynand Ruszczyc, Józef Pankiewicz, Teodor Axentowicz, Kazimierz Sichulski. Eseje wprowadzające do poszczególnych rozdziałów pozwalają na bliższe zapoznanie się zarówno z biografiami związanych z Kresami artystów, jak też z historią poszczególnych motywów.
Pobierz PDF

Kresy Wschodnie zajmują szczególne miejsce w dziejach Rzeczpospolitej i to zarówno pod względem historycznym, jak i sentymentalnym. Były również bardzo atrakcyjnym tematem dla artystów, którzy właśnie tam odkryli bogate źródło inspiracji: piękne krajobrazy, architekturę, historię pojmowaną w wymiarze symbolicznym. Kresy z rozległymi stepami, niezmierzonymi przestrzeniami w trudnym dla Polski okresie historycznym kojarzyły się ze swobodą, wolnością, niepodległością. W XIX i XX wieku artyści często podejmowali zatem tematykę kresową, dostosowując jej interpretację do aktualnie panujących tendencji i stylów; stąd kresowe tematy zarówno w malarstwie romantycznym, historycznym czy w młodopolskim symbolizmie. Kresy dostarczały również inspiracji formalnych polskiej wersji impresjonizmu; stały się też jednym z pretekstów malarskich dla polskich kolorystów.

Znajdująca się w Muzeum Narodowym w Krakowie kolekcja dzieł o tematyce kresowej to zarówno obrazy, jak też grafiki i rysunki gromadzone przede wszystkim ze względu na swoją wybitną wartość artystyczną. Są wśród nich prace najwybitniejszych polskich artystów, takich jak: Józef Brandt, Józef Chełmoński, Artur Grottger, Jan Stanisławski, Leon Wyczółkowski, Kazimierz Sichulski czy Jacek Malczewski. Reprodukowane w albumie dzieła nie wyczerpują oczywiście kresowych motywów w polskiej sztuce, stanowią jednak reprezentatywny obraz tego tematu w wyjątkowo bogatych zbiorach krakowskiego Muzeum.

U. Kozakowska-Zaucha

Prof. Władysław Pluta – wykładowca krakowskiej ASP na Wydziale Form Przemysłowych, doświadczony i utytułowany projektant graficzny, autor licznych plakatów, katalogów, opracowań graficznych książek i systemów identyfikacji wizualnej, laureat wielu nagród i wyróżnień.

Dziękujemy za dodanie recenzji
+

Gabriel Leonard Kamiński, „Portal Księgarski” (www.ksiazka.net.pl) 07-05-2009 01:00

Kresy mają w naszej świadomości i historii różne konotacje. Jednym jawią się jako wyśniona kraina utraconej młodości i dzieciństwa, innym jako miejsce, gdzie chlubne losy Rzeczypospolitej uwikłane zostały w długoletnie wojny powstańcze, zatargi, uprzedzenia. Jeszcze inni uważają je za wspaniały dziki kraj, gdzie mieszkający tam osadnicy, ziemianie ukształtowali w nich swoje losy na kształt legend o Argonautach i utraconej Kolchidzie... Kresy w sztuce to zjawisko osobne, a zarazem świadczące, iż wywołane tą krainą geograficzną emocje, tęsknoty i wyobrażenia w różnych okresach artystycznych objawiały się inną narracją, spiętrzeniem symboliki i obrazowania. Stąd autorka albumu podzieliła je według okresów artystyczno-literackich.

 

Kresy romantyczne - to kraina zgoła sielska, pełna pejzaży niosących w sobie melancholię (Stęczyński, Orda, Dmochowski, Lange) dużo rozjaśnionych brązów, przyciemnionych żółci, w misternie kreślonym rysunku autorskim zawiera się upływ czasu. To całe kretowisko u stóp którego wyrastają mityczne mury starych kresowych zamków, kościołów i twierdz (Dyamentowski, Sołomowicz, Zalewski)

 

Kresy nostalgiczne - zajmujące środek książki, wbrew nazwie nie stanowią tu odpowiednika "Utraconego Raju", bardziej podobne są do "Czyśćca, gdzie "dusza chcąca do nieba walczyć musi z piekielnymi rządzami dzikich ostępów wzywających niespokojnych wędrowców - ku ślepej przygodzie, wielkim łowom z nagonką (Juliusz Kossak), czy też wyśnionej ostatniej "Walce o sztandar" (Józef Brandt). To tu w tej właśnie nostalgicznej krainie najpełniej ujawnia się jej literackość, eter ludycznych mitów połączony ze szlacheckimi wyobrażeniami dawnego bohaterstwa. Nostalgia ma różne odcienie - melancholijną sepię, ciemny głęboki błękit, aby nagle objawić się soczystą zielenią stepów, perspektywą dali, gdzie nieruchomy "Jeździec na stepie" (Józef Brandt) wyczekuje na powstańcze wici. To także nostalgia czynu ( Artur Grottger), i tętent koni w bezkresie horyzontu, poza którym dokonuje się przeznaczenie naszych losów.

 

Kresy Młodopolskie - to najczęściej olejne pejzaże, (Wyczółkowski, Stanisławski, Ruszczyc) pełne nie młodopolskich powstańczych zrywów i chocholich tańców lecz zadumy nad upływem czasu Człowiek wtopiony w dal ziemi i nieba jest zgoła tylko dodatkiem do tego nieustającego triumfu natury, która dzika i niedostępna ciągle kusi nas swoją wolnością, dając nam do zrozumienia, iż jeno "puchem jesteśmy marnym".

 

I w końcu kresy te najdziksze "Kresy Huculskie", tu występujące pod nazwą Święta Huculszczyzny. Skaliste Zachodnie Karpaty stanowiły ostoję nacji dumnej, hardej, żyjącej od prawieków zgodnie z prawami natury, plemiennym etycznym kodeksem, i ludyczną charyzmą pełną siły życia, dostojnych pieśni, tańców, legend oraz mitów. Gdzie biedę dzielono po równo, a radość pospołu (Axlentowicz, Dębicki, Szymanowski, Sichulski, Pautsch, Karol Kossak). Barwy kresów huculskich są kładzione grubo, zamaszyście, jakby malarze chcieli dodatkowo podkreślić prostotę ale także odrębność tej mitycznej krainy. Kończy ten rozdział reprodukcja akwareli Karola Kosska "Powrot z lasu" stawiając znak niedopowiedzenia między żywiołowością a odwieczną kresową nostalgią. Ostatni krótki rozdział jest jakby pokoleniowym déjà vu, gdzie zmieniająca się architektura krajobrazu nawiązuje do lat odradzania się niepodległości i ponownej nadziei na trwałe zasiedlenie kresowych rubieży. Gdzie ścierało się "nowe" ze "starym" - stąd dominuje tu architektura miejska (Wilna) i wiejska przysiółków, a oddali to wyobrażenie malarze (Bułhak, Janowski, Osostowicz, Stern, Skoczylas) w różnorodnych technikach, począwszy od obrazów olejnych, akwareli, po ryciny, akwaforty i litografie. Dominują tu brązy, stężałe szarości, granaty, przetarte czernie nadciągającej nieuchronnie ze wschodu zagłady. To ona stanowić będzie kres - ten ostateczny tej krainy poczętej z nadziei, marzeń i natchnionych artystycznych wizji. Abum jak to zwykle u Bosza, wysmakowany, jeśli chodzi o redakcję. liternictwo, i nienaganną kompozycję całości. Książka nie tylko dla pokrzepienia serc, ale przede wszystkim nasza pokoleniowa spowiedź dla tych, którzy znają Kresy tylko z turystycznych szlaków.

+

Władysław Serwatowski, „Nasz Dom Rzeszów”, Maj 2009 01-05-2009 01:00

W LABIRYNCIE KRESÓW

 

Wydawnictwo BOSZ z Podkarpacia w stolicy i Cannes

 

Historyczny Hotel Bristol w Warszawie sąsiaduje przy Karowej 20 z Domem Spotkań z Historią. Ta miejska instytucja kultury już dwa lata umożliwia międzypokoleniowy i międzynarodowy kontakt ze świadectwami historii Polski i Europy Środkowo-Wschodniej w XX w.

 

Dom Spotkań z Historią gromadzi ślady i popularyzuje nasza historie najnowszą. Ma wśród partnerów: Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie. Ośrodek Badań nad Totalitaryzmem im. Hannah Arendt w Dreźnie i Fundacje Körbera w Hamburgu.

 

25 lutego 2009 zafundował wielkie spotkanie adresowane do kresowiaków. Kresy to miejsca jakby odległe, peryferyjne z perspektywy geografii politycznej, ale jednoczesnie przyjazne i cywilizacyjnie osobliwe. Kresy mają silną, pozytywną konotacje w historii Polski. Spotkanie kresowiaków w Warszawie zdarzaja się rzadko, ale gdy już są to publiczność jest wyjatkowa, liczna i jakby zupełnie inna. Zgromadzeni w Domu Spotkań z Historią chcieli poznać najnowszą publikacje podkarpackiego wydawnictwa BOSZ z Olszanicy koło Leska. Staranny i wysoko w Warszawie ceniony edytor pokazał Kresy w sztuce polskiej. Album (224s.) jest dziełem Urszuli Kozakowskiej-Zauchy, która dokonała wyboru układu tematycznego i nowego dzieł malarskich opisania. Forme plastyczna albumowi nadał prof. Władysław Pluta z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Autorzy ppodjeli zaproszenie BOSZa mierząc się z trudnym wyzwaniem selekcji ze zbiorów malarstwa i grafiki Muzeum Narodowego w Krakowie. Od kresowego BOSZa mamy album szczególny, róznorodny, trafny i bogaty, z którego Bogusław Szymanik- dyrektor wydawnictwa może być dumny, że zaspokoił ciekawość kresami w malarstwie.

 

Urszula Kozłowska-Zaucha wprowadza odbiorce albumu w kresy pięciowymiarowe. Na kartach albumu odkrywamy okiem Kresy romantyczne przywołane architekturą Wilna, Podkamienia, wołyńskich Bużan, Lwowa i Troków. Są rysunki Zygmunta Vogla, Bogusza Stęczyńskiego i Napoleona Ordy. W kresy nostalgiczne wpisują się obrazy Józefa Brandta ( Spotkanie na moście i Przeprawa przez Dniepr), Kazimierza Alchimowicza ( Pogrzeb Giedymina), Adama Chmielowskiego ( Zawale - gen. Józefa Dwernickiego), Józefa Chełmońskiego (Żurawie, Czwórka), Artura Grottgera (Polonia i Lithuania), sceny myśliwskie Juliusza Kossaka i rysunki Wyspiańskiego. Kusza i mogą dziwić kresy młodopolskiez Kopaniem buraków i Orką na Ukrainie Leona Wyczółkowskiego czy Ule na Ukrainie Jana Stanisławskiego.

 

Autorka opowiadała barwnie w Warszawie o bajkomalarzach, którzy pewnie przyjmą się na stałe wewspółczesnym słowniku języka polskiego. Dla jednych bajkomalarzem będzie Malczewski a dla innych Feliks Jasieński, czy Ferdynand Ruszczyc. W bajkowym odbiorze kazdy znajdzie w obrazach swoje marzenia. Nie będzie to terminz nowomowy czy marketingu, ale rodem ze wspaniałej sztuki.Album pozwala odkryc i lepiej poznać Hucułów ze świetem Huculszczyzny utrwalonym przez Wacława Szymanowskiego, Teodora Axentowicza czy Kazimierza Sichulskiego. Reprodukowane prace Władysława Skoczylasa, Antoniego Markowskiego i Odona Dobrowolskiego wydostają czytelnika z artystycznego labiryntu kresów prowadząc ku nowej rzeczywistości w malarstwie.

 

Albumem Kresów BOSZ zyskuje nowych sympatyków, niekiedy wzruszonych powrotem do innych lat i ówczesnej estetyki. Wydawnictwo pokazało również wielu nabywcom albumu że Podkarpacie hojnie dzieli się swoimi osiągnięciami wydawniczymi z wrażliwymi na sztukę mieszkańcami stolicy.

Tytuły powiązane:

Józef Mehoffer

Anna Zeńczak

2006

Jan Matejko

Barbara Ciciora-Czwórnóg

2005

Jan Stanisławski

Urszula Kozakowska-Zaucha

2006

Juliusz Kossak

Wacława Milewska

2005

Kolekcja Muzeum Narodowego w Krakowie

2009

Kraków. Obrazy / Pictures

Iwona Kęder

2009

Kresy w starej fotografii

Janusz Majewski

2013

Lwów

Adam Bujak

2000

Lwów

Adam Bujak

1997

Lwów miniatura

Adam Bujak

2000

Maria Jarema

Agata Małodobry

2008

Piotr Michałowski

Anna Zeńczak

2008

Stanisław Wyspiański

Marta Romanowska

2009

Zbigniew Pronaszko

Światosław Lenartowicz

2008

aktualności

Anna Szałapak

Z głębokim smutkiem przyjęliśmy informację o śmierci Anny Szałapak, wybitnej artystki krakowskiej, solistki „Piwnicy Pod...

> więcej

Zapowiedzi zobacz wszystkie

„Domowe dania wigilijne i świąteczne” to zbiór 25 tradycyjnych przepisów świątecznych potraw, które może...

> więcej

Tradycja wytwarzania nalewek i likierów praktykowana jest na ziemiach polskich od stuleci. Domowe nalewki i likiery to książka z...

> więcej

«powrót