Dwór polski w starej fotografii

Nakład wyczerpany

  • Tytuł oryginalny:

    Dwór polski w starej fotografii

  • Liczba stron:

    164

  • Liczba zdjęć:

    154

  • Format:

    270 x 300 mm

  • ISBN:

    83-89747-43-3

  • EAN:

    9788389747433

  • Oprawa:

    twarda

  • Numer wydania:

    1

  • Rok wydania:

    2007

  • Język:

    polsko-angielski

Dwór polski w starej fotografii

Teresa Bałuk-Ulewiczowa  (tłum.) | Władysław Pluta  (proj. graf.) | Zofia Lewicka-Depta  (tekst) | Jan K. Ostrowski  (wstęp)

Album „Dwór polski w starej fotografii” powstał we współpracy z Archiwami Państwowymi. Przybliża historię polskich siedzib ziemiańskich z obszaru Wołynia, Podola, Ukrainy, Litwy, dawnego Królestwa Polskiego i leżącej poza nim części Małopolski oraz Wielkopolski. Większość prezentowanych fotografii pochodzi z okresu międzywojennego oraz sprzed pierwszej wojny światowej. Autorem wstępu jest wybitny historyk sztuki, prof. Jan K. Ostrowski, a opisów poszczególnych dworów dokonała Zofia Lewicka-Depta.
Dwór polski to symbol dawnej tradycji, kultury i obyczaju. Niestety, niewiele już takich siedzib pozostało. Tym cenniejsze są zatem archiwalne zdjęcia, na których utrwalono część naszej historycznej spuścizny.

Prof. dr hab. Jan K. Ostrowski, historyk sztuki, autor ponad 150 publikacji poświęconych sztuce polskiej i europejskiej, znawca zabytków Krakowa i problematyki dotyczącej dawnych Kresów Rzeczpospolitej. Dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu, pełniący jednocześnie funkcję Konserwatora Zabytków Wzgórza Wawelskiego, kierownik Pracowni Badań nad Sztuką Ziem Wschodnich dawnej Rzeczpospolitej Instytutu Historii Sztuki UJ, członek Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Academie de Stanislas w Nancy i Komisji Historii i Teorii Sztuki PAN. Kawaler maltański.

Zofia Lewicka-Depta, absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyplom z filologii polskiej i historii sztuki. Długoletni kierownik działu informacji konserwatorskiej w Pracowniach Konserwacji Zabytków w Krakowie. Współautor Katalogu zabytków Krakowa, Encyklopedii Krakowa, Encyklopedii Powszechnej Wydawnictwa Kluszczyński. Współpracuje z Wydawnictwami św. Jacka w Katowicach, Polskiej Akademii Umiejętności. Starszy kustosz w Oddziale Zbiorów Obcojęzycznych Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie. Działa społecznie na rzecz samorządów i stowarzyszeń lokalnych.


 


Prof. Władysław Pluta – wykładowca krakowskiej ASP na Wydziale Form Przemysłowych, doświadczony i utytułowany projektant graficzny, autor licznych plakatów, katalogów, opracowań graficznych książek i systemów identyfikacji wizualnej, laureat wielu nagród i wyróżnień.

Prof. dr hab. Jan K. Ostrowski – historyk sztuki, autor ponad 150 publikacji poświęconych sztuce polskiej i europejskiej, znawca zabytków Krakowa i problematyki dotyczącej dawnych Kresów Rzeczpospolitej. Dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu, pełniący jednocześnie funkcję Konserwatora Zabytków Wzgórza Wawelskiego, kierownik Pracowni Badań nad Sztuką Ziem Wschodnich dawnej Rzeczpospolitej Instytutu Historii Sztuki UJ, członek Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Academie de Stanislas w Nancy i Komisji Historii i Teorii sztuki PAN. Kawaler maltański.

Dziękujemy za dodanie recenzji
+

Agnieszka Kalus, Portal: Agata czyta 01-04-2015 14:59

Dwory zawsze kojarzą mi się z polskim krajobrazem, akcją wielu powieści i miejscami, w których przebywali znani pisarze oraz inne wybitne postaci. Któż z nas nie słyszał o dworze w Czarnolesie? Kto nie zna jednego czy dwóch przykładów dworów, które przetrwały wojny oraz kilkadziesiąt lat zaniedbań Polski Ludowej? Starsi członkowie naszych rodzin pamiętają i te dwory, które zostały odebrane prawowitym właścicielom, a następnie waliły się i sypały w imię tego, że co wspólne, to niczyje.

W niniejszym albumie mamy zbiór starych fotografii dworów. Większość z nich to dobra położone w Małopolsce i Wielkopolsce, inne znajdują się na terenach wschodnich pomiędzy Wilnem a Lwowem (na końcu znajduje się mapka - brawo!). Książka opatrzona jest krótkim wstępem autorstwa Jana K. Ostrowskiego, który przedstawia funkcje dworów oraz przyczyny zagłady cywilizacji związanej z tymi domostwami. W głównej części książki znajdują się fotografie wraz z krótkim opisem, na który składają się informacje o położeniu dworu, jego właścicielach oraz losach.

Uwielbiam fotografię znajdującą się na okładce. Mogłabym się w nią wpatrywać bez końca. Jest najbardziej nastrojową i oddającą charakter dworu reprodukcją znajdującą się w tym albumie. Widać na niej, że dwór żył, mieszkali w nim ludzie mający jakieś konkretne zainteresowania, typowe dla tego stylu życia. Wiele dworów otoczonych było ogrodami oraz parkami krajobrazowymi, a ich właściciele spędzali wole chwile na polowaniach. Mała dziewczynka w białej haftowanej sukience wprowadza tchnienie świeżości w obraz. Wygląda na to, że fotografia nie była pozowana.

Wpatrywałam się uważnie we wszystkie zdjęcia aby uchwycić na nich ludzi zamieszkujących czy przebywających we dworze. Na większości fotografii ludzi w ogóle nie ma, a budynki są różne. Jedne urocze, inne dość paskudne za sprawą dobudówek czy klasycystycznych portyków. Te z ludźmi są najczęściej pozowane, a postaci znajdują się daleko i trudno dostrzec ich twarze. Widać jednak ubiory z epoki, gdzieś tam majaczy zaparkowany zabytkowy samochód, na stoliku we wnętrzu odlotowy telefon, stolik, na którym zostały filiżanki i gazety. Wszystko to nadaje fotografiom innego wymiaru, a także sprawia, że żal tamtych czasów i tych miejsc.

http://agaczyta.blox.pl/2012/10/Dwor-polski-w-starej-fotografii.html#axzz3W3uBbKoy

+

Ewa Kuźniar, Portal: Moje opinie 01-04-2015 14:54

„Postąpisz z dworu i gmachów złoconych…” – napisał w „Pieśni XI” Jan Kochanowski, nie przeczuwając, że jego poetycka wizja obejmująca nietrwały los śmiertelnego człowieka będzie tak samo prawdziwa wobec dóbr tak trwałych, jak wielowiekowy dwór, siedziba rodu i skarbnica pamiątek gromadzonych przez pokolenia.

Możemy się o tym przekonać, sięgając po starannie opracowany album „Dwór polski w starej fotografii” Wydawnictwa Bosz. W albumie zamieszczono najciekawsze fotografie wybrane z zasobów Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz z Archiwów Państwowych w Poznaniu i Krakowie. Zdjęcia pochodzą sprzed pierwszej wojny światowej i z dwudziestolecia międzywojennego, ukazują dawną architekturę dworską na Kresach Wschodnich, w Królestwie Polskim, w Małopolsce i Wielkopolsce. Autorem opracowania graficznego tomu jest Tadeusz Nuckowski, autorem wstępu prof. dr hab. Jan K. Ostrowski, historyk sztuki, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu, żeby wymienić tylko jedną z wielu funkcji przez niego sprawowanych.

Właściwy dwór był w dawnych czasach zwany domem wielkim lub domem pańskim, dopiero z zabudowaniami gospodarczymi i całym obejściem tworzył dwór wedle ówczesnego znaczenia tego słowa. Po tej różnicy pozostał nam w polszczyźnie ślad, związek wyrazowy: wyjść na dwór. Wiadomo, że nie chodzi w nim o to, żeby wspiąć się na dach dworzyszcza… Jeszcze w XVI w. dwory były budowlami obronnymi: murowany, jednopiętrowy dom posiadał baszty, był otoczony wałem ziemnym, palisadą i fosą. W wieku XVII to szlacheckie gniazdo staje się rezydencją – parterowy drewniany dom z poddaszem i alkierzami zamiast wieżyczek jest otoczony ogrodem. Ale dopiero po następnych stu latach gospodarze zaczęli dbać o wygodę i wygląd wnętrz mieszkalnych, to wtedy elementem ozdobnym stają się trofea myśliwskie czy tkaniny i dywany wieszane na ścianach. Pod koniec XVIII w. pojawiają się dwory klasycystyczne, które posiadają charakterystyczny ganek-portyk, zwykle z dwiema lub czterema kolumnami.

Kształt architektoniczny polskich dworów zmieniał się przez wieki, by w latach 1900-1939 otrzymać nazwę stylu dworkowego lub narodowego. Jego specyficzne cechy to właśnie kolumnowy portyk i czterospadowy łamany dach. W stylu narodowym były budowane także domy miejskie.

Dwór był nie tylko domem mieszkalnym, ale także centrum kulturowym: gromadzono w nim przez pokolenia meble, książki, dzieła sztuki i przedmioty użytkowe. Przetrwało niewiele domostw z tym bezcennym majątkiem materialnym. Jak pisze we wstępie prof. Ostrowski, polskie ziemiaństwo i polskie dwory zostały skutecznie wyeliminowane w dwóch zasadniczych etapach: podczas rewolucji rosyjskiej, która w latach 1917-1918 siała spustoszenie na Wołyniu i Podolu, i w trakcie reformy rolnej z września 1944 r. W znanym opowiadaniu Dąbrowskiej „Na wsi wesele” z 1954 r. znajdujemy opis takiego zdewastowanego pałacu, dawnego dworu, i zaniedbanego zdziczałego parku. Dla chłopów dwór był symbolem pańskiej władzy i bogactwa, odwrotnością biedy, którą musieli znosić. Oni też przyczynili się do zniszczeń, a swoje dodała do tego wojna i okupanci.

Album zawiera sto zdjęć, a każde z nich jest zwięźle objaśnione. Książka może zainteresować nie tylko miłośników dawnej architektury i starej fotografii. Znajdują się w niej zajmujące wątki dla tych, którzy lubią historię i literaturę. Podjęłam wątek literacki i oprócz słynnego dworu w Czombrowie, pierwowzoru mickiewiczowskiego Soplicowa, znalazłam kilkanaście innych domostw, które były miejscem urodzenia lub pobytu znanych poetów i pisarzy. Niektóre z nich zostały przekształcone w muzea.

Jest coś przesadnie uczuciowego w naszym podejściu do dawnych dworów i dworków, szlacheckiego życia na wsi, obyczajów, które wtedy panowały. Myślę, że jednak zadecydowała o tym literatura, chroniąca język i pamięć pokoleń, rzadko obiektywna, ale niezawodna, kiedy idzie o przetrwanie. Może dlatego dwór, choć nieczęsto spotykany w przestrzeni fizycznej, nadal ma niematerialną wartość w pamięci zbiorowej.

http://www.mojeopinie.pl/dwor_polski_w_starej_fotografii__pamiec_sentymentalna,3,1348918293

 

+

www.kulturaonline.pl 17-12-2012 08:49

Polacy są narodem sentymentalnym. Świadczyć może o tym niezwykła popularność wydanego kilka lat temu albumu "Dwór polski w starej fotografii". Jej sukces zdecydował o tym, że postanowiliśmy wybrać najciekawsze przykłady historycznie polskich dworów i zaprezentować je w nowym albumie. Tak powstała książka "Dwór polski w starej fotografii. Wybór najciekawszych zdjęć". Jest to album zawierający ponad sto najbardziej interesujących zdjęć w przekrojowy sposób ukazujących osiemdziesiąt trzy dwory z różnych terenów dawnej Rzeczpospolitej.

W świat polskiego dworu wprowadza wybitny znawca tematu, profesor historii sztuki J.K. Ostrowski, specjalizujący się w tematyce zabytków Krakowa oraz problematyce dotyczącej dawnych Kresów Rzeczpospolitej. Jest również dyrektorem Zamku Królewskiego na Wawelu oraz konserwatorem zabytków Wzgórza Wawelskiego. Autor przypomina, iż w zasadzie "z niewielkimi wyjątkami nie można dziś zobaczyć autentycznego dworu polskiego z jego wyposażeniem i mieszkańcami, którzy ostatecznie decydują o atmosferze domu. Starając się wyobrazić sobie ten zaginiony świat, warto zagłębić się w stare fotografie". Chcemy odkryć na nowo rzeczywistość, która już nie istnieje, świat polskiego dworu - symbolu tradycji, historii, patriotyzmu i kultury. Budynki są tu tylko pretekstem do ukazania poprzez obrazy pełni kultury szlacheckiej i ziemiańskiej. Rozbudowane podpisy zawierają najważniejsze informacje na temat dworu i jego właścicieli. Oryginalny projekt graficzny książki opracował Tadeusz Nuckowski.

Album przybliża historię polskich siedzib ziemiańskich z obszaru Wołynia, Podola, Ukrainy, Litwy, dawnego Królestwa Polskiego i leżącej poza nim części Małopolski oraz Wielkopolski. Większość prezentowanych fotografii pochodzi z okresu międzywojennego oraz sprzed pierwszej wojny światowej. Dwór jest to konstrukcja o tyle ciekawa, że jako forma architektoniczna powstał już pod koniec renesansu, a utrzymał się do XX wieku. Początkowo do dworów wchodziło się przeważnie z ganku krytego daszkiem, w okresie baroku zaczęto stosować mansardowe dachy. Wewnątrz dworu znajdowało się wiele izb - sień, izba stołowa (jadalnia), pokoje gościnne, sypialnie, spiżarnia, a często także prywatna kapliczka ze świętymi obrazami.

Na mocy dekretu z 1944 roku ziemia należąca do dworów została zabrana dawnym właścicielom, sprzedana małorolnym chłopom, często ostatecznie znajdowała się w gestii PGR-u. Po upadku PGR-ów dwory stały puste. Oblicza się, że w 80% przypadków uległy kompletnej ruinie. Być może stąd bierze się dzisiejszy sentyment? Jednak zalety dworu nieraz wychwalane były w literaturze. Przed pierwszą wojną i w okresie międzywojennym tęsknota za ziemiańskim życiem prowadziła do stylizowania miejskich i podmiejskich willi na barokowe lub neoklasyczne dwory. Nawet dzisiaj można zaobserwować taką tendencję, choć brane jest to za objaw nienajlepszego gustu.

Tymczasem w albumie można znaleźć dwory należące do znanych postaci z historii Polski. Szczególnie interesujący jest dwór w Czarnolesie wybudowany w 300. rocznicę urodzin Jana Kochanowskiego. Oryginalny niestety spłonął. Inny z prezentowanych dworów – w Pikieliszkach – należał do marszałka Piłsudskiego. Marszałek wraz z rodziną lubił spędzać w nim wakacje. A czy ktoś dziś pamięta, że w czasach gdy nie istniały jeszcze lodówki, w dworkach znajdowały się specjalne pomieszczenia - lodziarnie, gdzie składowany był lód, przechowywany nawet przy temperaturze na zewnątrz koło 25 stopni? A kto słyszał o układaniu na pierzynach wielkanocnych bab, żeby nie opadły i kształtu nie straciły? Trudno dziś wyobrazić sobie takie życie, a z drugiej strony - ma ono klimat dawnej swojskości, polskości.
Książka "Dwór polski w starej fotografii. Wybór najciekawszych zdjęć" choć na chwilę pozwala przenieść się w dawne czasy.

Tytuły powiązane:

Autochromy. Małopolska

Tadeusz Rząca

2008

Dokumentalistki. Polskie fotografki XX wieku

Karolina Lewandowska

2008

Dwór polski w starej fotografii. Wybór najciekawszych zdjęć

Tadeusz Nuckowski

2012

Kraków. Fotografie z dawnych lat

Jacek Purchla

2006

Kresy w starej fotografii

Janusz Majewski

2013

Poland in Old Photographs

Janusz Tazbir

2005

Polen auf alten Photographien

Janusz Tazbir

2005

Polska w starej fotografii

Janusz Tazbir

2005

Polska w starej fotografii. Wybór najciekawszych zdjęć

Daria Nałęcz

2012

Tatry. Fotografie Tatr i Zakopanego 1859–1914

Teresa Jabłońska

2012

Tatry. Fotografie Tatr i Zakopanego 1859–1914 miniatura

Teresa Jabłońska

2002

Warszawa lata 40.

Danuta Szaflarska

2014

Warszawa lata 50.

Krystyna Sienkiewicz

2014

Warszawa lata 60.

Beata Tyszkiewicz

2015

Warszawa przedwczorajsza

Olgierd Budrewicz

2004

Warszawa w starej fotografii

Olgierd Budrewicz

2012

Łazienki Królewskie w starej fotografii

Piotr Jamski

2015

aktualności

Anna Szałapak

Z głębokim smutkiem przyjęliśmy informację o śmierci Anny Szałapak, wybitnej artystki krakowskiej, solistki „Piwnicy Pod...

> więcej

Zapowiedzi zobacz wszystkie

„Dzieci w PRL-u” to album zawierający niezwykłej urody fotografie dziecięcego świata w okresie PRL-u. Autor zdjęć –...

> więcej

„Mitologia grecka. Leksykon bestii i potworów” autorstwa Bartłomieja Grzegorza Sali przedstawia ponad siedemdziesiąt...

> więcej

«powrót