Łemkowszczyzna

Nakład wyczerpany

  • Tytuł oryginalny:

    Łemkowszczyzna

  • Liczba stron:

    192

  • Liczba zdjęć:

    274

  • Format:

    190 x 250 mm

  • ISBN:

    83-89747-41-3

  • EAN:

    9788389747419

  • Oprawa:

    twarda

  • Numer wydania:

    I

  • Rok wydania:

    2006

  • Język:

    polsko-angielski

Łemkowszczyzna

Piotr Droździk  (fot.) | Antoni Kroh  (tekst) | Władysław Pluta  (proj. graf.)

Fotograficzna opowieść o kulturze i tradycjach łemkowskich, wpleciona w beskidzki pejzaż. Wspaniałe krajobrazy, drewniane cerkwie, barwne uroczystości, ślady dawnych osad. Zdjęcia Piotra Droździka poprzedza wstęp wybitnego etnografa, znawcy tematu, Antoniego Kroha, przybliżający skomplikowane losy Łemków oraz ich tradycje narodowe i religijne.


Piotr Droździk - urodzony w Rzeszowie w 1963 r., fotograf. Swoje prace prezentował na wystawach indywidualnych (m.in. Sądeczanie końca wieku, Nowy Sącz 2000; Mój Nikifor, zdjęcia z planu filmowego, Krynica 2004, Olsztyn 2005; Naiwni???, Nowy Sącz 2005), uczestniczył w wystawach zbiorowych w kraju i za granicą. Ważniejsze publikacje artysty to m.in. albumy - Spisz, Klasztory polskie - jezuici, Klasztory polskie - cystersi ze Szczyrzyca, Nowy Sącz - miasto niezwykłe, Bazylika w Nowym Sączu.

Antoni Kroh - urodzony w Warszawie, w 1942 r. Historyk kultury, literat, etnograf, tłumacz prozy słowackiej i czeskiej. Organizator konkursów sztuki ludowej, komisarz wystaw (m.in. Łemkowie). Wieloletni współpracownik kwartalnika "Polska Sztuka Ludowa". Autor studium Współczesna rzeźba ludowa Karpat Polskich, zbioru esejów O Szwejku i o nas, książki o kulturze Podhala Sklep potrzeb kulturalnych oraz monografii Tatry i Podhale. Wykładowca Collegium Civitas w Warszawie.

Prof. Władysław Pluta – wykładowca krakowskiej ASP na Wydziale Form Przemysłowych, doświadczony i utytułowany projektant graficzny, autor licznych plakatów, katalogów, opracowań graficznych książek i systemów identyfikacji wizualnej, laureat wielu nagród i wyróżnień.

Dziękujemy za dodanie recenzji
+

Marcin Szumowski, VIS-AVIS LATO 2009 07-06-2009 14:37

Śladami Łemków

 

NiegdyŚ gromadnie przyjeżdżali tu na wypoczynek lwowianie, tworzył tu słynny Nikifor, maziarze prowadzili handel obwoźny, a nad polami unosił sie melodyjny dźwięk owczych dzwonków i porykiwanie wypasanego bydła. Dziś Łemkowszczyzna kojarzy sie przede wszystkim z opuszczonymi cerkwiami, zarastajacymi cmentarzami, drogami prowadzącymi donikąd, zdziczałymi sadami i polami, których nikt nie uprawia, ale  także z młodym pokoleniem Łemków próbujących ocalic odchodzące w zapomnienie kulture i tradycje.

 

Ciężko doświadczeni

Ziemia łemków  rozciaga sie na południu  Polski między Dunajcem a Osławą. Do 1947 roku była zamieszkiwana przez ludnośc rusińską wyznania prawosławnego oraz grekokatolickiego. Łemkowie bo tak ich nazwano, mieli odmienne od polskiego poczucie narodowości, język oraz kulture, która  była jednak nieodłącznym elementem kultury Karpat. Mimo że mieszkali na terytorium Rzeczypospolitej, czuli sie Ukraińcami, Rusinami lub po prostu Łemkami. Za manifestowanie tej odrębności przyszło im zapłacic wysoką cene. Wielokrotnie doświadczani na przestrzeni wieków, najdotkliwiej skrzywdzeni zostali podczas słynnej akcji "Wisła", kiedy zmuszono ich do opuszczenia własnych domów i wyjazdu w głąb zwiazku Radzieckiego. W polsce uwazana ich za Ukraińców i w ramach walki z oddziałami UPA wszystkich wysiedlono. Po latach wróciło niewielu, ale ci, którym udało sie ocalić gospodarstwa, staraja sie zaszczepić w młodym pokoleniu tradycje i kulture Łemkowską. Album Łemkowszczyzna z tekstem Antoniego Kroha i zdjęciami Piotra Droździka przybliza historie i kulture tej niezwykłej społecznośći.

 

Stary wóz maziarza

Łemkowszczyzna to przede wszystkim piękne pejzaże, wstążki polnych dróg, kamienne krzyże, stare chałupy i przydomowe kapliczki. To ogromna skarbnica ludowej tradycji, którą skrupulatnie uwiecznił w kadrze Piotr Droździk. Przeglądająć album, poznajemy np. maziarzy - ludzi, którzy trudnili sie obwoźnym handlem smarem. Początkowo pozyskiwano go domowym sposobem, destylując drewno, a później kupowano w rafineriach. Tutaj także wyrabiano słynny dziegieć - środek stosowany w medycynie ludowej. Wozy maziarzy krążyły nie tylko po całej Galicji, lecz docierały także na Węgry i Litwe. Mazidło przydawało sie w każdym gospodarstwie. Maziarze pełnili również role znachorów i czarowników, a oprócz smarów przekazywali język, obyczaje, tradycje, wiadomości.  Ich wozy spotykało sie jeszcze czasem w latach 60. XX wieku. Dziś starymi, dobrze utrzymanymi taborami mozna wybrać sie na przejażdżke, np. dookoła wsi Klimkówka.

 

Cerkwie i obrzędy religijne

Piotr Droździk, poprzez barwne obrzędy, zwyczaje i święta, umiejętnie prezentuje rytm życia Łemków, który  nierozerwalnie zwiazany był zarówno z kalendarzem naturalnym jak i religijnym. Możemy zobaczyć jsk wygląda prawosławne świeto Jordanu, podczas którego nastepuje obrzed poświecenia wody, uczestniczyć w pielgrzymce na góre Jawor oraz zajrzeć do wnętrz cerkwi w Hańczowej, Łosiach, Zdyni, Bielance i Wysowej. W albumie nie zabrakło też odnowionych lub odbudowanych miejsc. Znalazło sie tu  tez wiele zdjęć młodego pokolenia Łemków, na którego barkach spoczywa odpowiedzialność za podtrzymywanie dawnej kultury. Książke kończy zdjecie zamkniętych na skobel drzwi. Porosłe pajęczyną, spróchniałe i zardzewiałe symbolizują odchodzącą w przeszłość tradycje, ale także nadzieje, że znajda się ci, którzy ponownie zechcą odkryc zamkniety za nim niezwykły świat Łemków

+

Marek Rakus, TTG Polska, www.ttg.com.pl 20-03-2008 14:33

Fotograficzna podróż po Łemkowszczyźnie

 

Wiosna, coraz dłuższe i cieplejsze dni, śpiew ptaków, zieleń i słońce budzą w nas atawistyczną chęć do wędrówek, sprzyjają turystyce. Wyruszmy więc np. na południe Polski. Łemkowszczyzna to piękny obszar między Dunajcem a Osławą, obejmujący Pieniny, Beskid Sądecki, Niski i Bieszczady ze słynną Komańczą.

 

Kto to są Łemkowie? Skąd się wzięli? Jaki jest ich rodowód? Czy Łemkowie to Ukraińcy, czy Rusini, czy Polacy? Czy może tak jak mówią o sobie Ślązacy: nie Niemcy i nie Polacy lecz Ślązacy, a Łemkowie to Łemkowie. Dlaczego Ukraińcy piszą cyrylicą „lemki” z końcówką i, a Rusini z końcówką y? Jacy są Łemkowie? Czym się charakteryzuje region zwany łemkowszczyzną? Jakiego wyznania są Łemkowie? Dlaczego piękne drewniane cerkiewki mają raz krzyż katolicki innym razem prawosławny? Co warto zobaczyć na Łemkowszczyźnie? Jakie miejscowości odwiedzić? Gdzie są najpiękniejsze drewniane cerkiewki? Co to jest watra, keremesz? Czy słynny Nikifor to Łemko z Krynicy?

 

Łemkowszczyzna to także piękno tamtejszej przyrody, górskich krajobrazów.

 

Dlaczego niegdyś z ludnej wsi Czarne został dziś tylko kamienny krzyż (krest)? Może zatrzymując się trochę dłużej uda się odszukać ślady dawnych domów? Może dziczejące drzewo owocowe nam podpowie, lub zarastająca stara polna droga? A może zauroczeni widokami znajdziemy tam miejsce dla siebie?

 

Tak czy inaczej warto do wyjazdu dobrze się przygotować, aby znać odpowiedzi na powyższe i wiele innych pytań, wiedzieć czego gdzie możemy się spodziewać.

 

Pomoże nam w tym piękny i mądry zarazem album „Łemkowszczyzna” wydany przez oficynę Bosz w serii bogactwo kultur. Tekst (po polsku i angielsku) Antoniego Kroha – historyka, etnografa, literata i tłumacza, przybliża i pozwala zrozumieć zarówno dzieje jak dzień dzisiejszy Łemków. Wskazuje najatrakcyjniejsze dla turysty, a także cenne kulturowo miejsca związane z Łemkami.

 

Piękne zdjęcia Piotra Droździka przyrody, krajobrazów, ludzi, zwyczajów, cerkiewek, domów opatrzone krótkimi, trafnymi, mądrymi podpisami, właściwie komentarzami zdjęć, pozwalają bardziej się zachwycić Łemkowszczyzną i są tym, co szczególnie zachęca do wyjazdu i poznania tego regionu Polski. Zdjęcia drewnianych cerkiewek, czy starej drewnianej, zasnutej pajęczyną zasuwy na drzwiach domu, urzekają umiejętnością wrażliwego spojrzenia, „wyszukania” takich autentycznych rzeczy.

 

Ten piękny i zarazem mądry album, poprzez zdjęcia i tekst daje naprawdę wielką satysfakcję poznawczą, jest ogromną zachętą do wyjazdu i zobaczenia wszystkiego na własne oczy. A może także sfotografowania własnym „cyfrakiem” i samodzielnego utrwalenia wyjątkowej urody tej ziemi?

 

„Łemkowszczyzna” to właściwie nie album, lecz fotograficzna opowieść o kulturze Łemków wpleciona w beskidzki pejzaż, z ciekawymi tekstami. Wysoka jakość edytorska jest uzupełnieniem przyjemności czerpania z tej opowieści, z tej podróży p Łemkowszczyźnie.

 

„Łemkowszczyzna” Wydawnicto Bosz, Tekst Antoni Kroh, fotografie Piotr Droździk. Oprawa twarda, format 190x250 mm, 192 strony, 274 zdjęcia. Cena 69 zł.

Tytuły powiązane:

Ikony miniatura

Barbara Dąb-Kalinowska

2008

Ikony. Najpiękniejsze ikony w zbiorach polskich

Barbara Dąb-Kalinowska

2008

Prawosławie w Polsce

ks. Henryk Paprocki

2008

Skanseny. Muzea na wolnym powietrzu w Polsce

Jan Święch

1999

Skanseny. Muzea na wolnym powietrzu w Polsce miniatura

Jan Święch

1999

aktualności

Anna Szałapak

Z głębokim smutkiem przyjęliśmy informację o śmierci Anny Szałapak, wybitnej artystki krakowskiej, solistki „Piwnicy Pod...

> więcej

Zapowiedzi zobacz wszystkie

„Domowe dania wigilijne i świąteczne” to zbiór 25 tradycyjnych przepisów świątecznych potraw, które może...

> więcej

Tradycja wytwarzania nalewek i likierów praktykowana jest na ziemiach polskich od stuleci. Domowe nalewki i likiery to książka z...

> więcej

«powrót